Tổng quan

Cấu trúc thị trường (Market Structure) là một trong những yếu tố cốt lõi nhất của phân tích kỹ thuật, đặc biệt khi áp dụng Price Action và Smart Money Concepts (SMC). Hiểu được cấu trúc giúp trader hiểu được logic phía sau của chuyển động giá, xác định xu hướng, vùng đảo chiều và điểm vào lệnh tối ưu một cách khách quan không theo cảm tính.

Xác định cấu trúc thị trường là bước đầu tiên để tìm kiếm bất kì cơ hội giao dịch nào.

Chỉ đơn lẻ cấu trúc sẽ không cung cấp cho chúng ta những gì cần thiết để tạo ra các mô hình vào lệnh, thực hiện và quản lý các vị thế, nhưng nó cung cấp cho chúng ta định hướng, tư duy chiến lược và các xác nhận mà chúng ta sử dụng để xây dựng các điểm vào lệnh.

1. Cấu trúc thị trường cơ bản#

Cấu trúc thị trường là hình thái chuyển động của giá được tạo thành bởi các đỉnh (High) và đáy (Low) trên biểu đồ.

• Cấu trúc tăng (BUY): Đỉnh sau cao hơn đỉnh trước (HH – Higher High), đáy sau cao hơn đáy trước (HL – Higher Low).

• Cấu trúc giảm (SELL): Đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước (LH – Lower High), đáy sau thấp hơn đáy trước (LL – Lower Low).

• Sideway: Trong một vài thời điểm thị trường sẽ di chuyển theo hướng đi ngang, thông thường được gọi là consolidation.

Hình: Cấu trúc thị trường cơ bản

Mọi người hay biết đến khái niệm Trend và nhầm tưởng là 1, tuy nhiên đây là khái niệm khác với Cấu trúc, bởi:

• Structure is KING!

• Trend có thể tăng nhưng cấu trúc có thể giảm.

• Cấu trúc gắn liền với thời gian (timeframe) hơn là Trend.

Vì vậy, tư duy ở đây chúng ta sẽ giao dịch dựa theo cấu trúc. Và dựa trên cấu trúc, chúng ta có hai kiểu giao dịch đó là:

• Giao dịch thuận cấu trúc

• Giao dịch Reversal (đảo ngược cấu trúc)

Impulses vs Corrections - Sóng đẩy & Sóng hồi#

• Impulses: Là hình thái dựa trên cấu trúc tạo ra mức đỉnh cao hơn hoặc mức đáy thấp hơn.

• Corrections: Là hình thái di chuyển ngược cấu trúc tạo ra sự thoái lui.

Hình: Market Move

Sự thay đổi cấu trúc#

Hình: Market Change Structure

2. Swing Structure & Sub Structure#

Cấu trúc có thể định nghĩa dựa trên 2 dạng

• Swing Structure: Cấu trúc chính là biến động cấu trúc mà thông thường sẽ xác định qua khung thời gian lớn (HTF – Higher Timeframe) như D, W, đôi khi có thể là H4.

• Sub Structure: Cấu trúc phụ là biến động cấu trúc nhỏ nằm trong cấu trúc chính, được xác định ở khung thời gian nhỏ hơn (LTF – Lower Timeframe) như M15, M5, M1, …

Hình: Swing & Sub Structure

Về mặt lý thuyết, chúng ta hoàn toàn có thể giao dịch theo cấu trúc Swing. Tuy nhiên, bên trong mỗi cấu trúc lớn lại tồn tại những cấu trúc nhỏ hơn (Sub Structure) mà ta có thể tận dụng để tìm thêm cơ hội giao dịch. Điều này hoàn toàn phụ thuộc vào phong cách giao dịch của mọi người là gì? (Swing, Intraday, Scalper, …)

Cụ thể:

• Trong một cấu trúc chính tăng, mỗi nhịp thoái lui (hồi) thường hình thành một cấu trúc phụ giảm tương đối độc lập.

• Ngược lại, trong một cấu trúc chính giảm, các nhịp hồi thường tạo nên một cấu trúc phụ tăng.

Điều này mở ra hai hướng giao dịch:

1. Giao dịch thuận cấu trúc – Chờ cấu trúc phụ kết thúc và giá quay lại theo cấu trúc chính để vào lệnh.

2. Giao dịch ngược cấu trúc / đảo chiều cấu trúc – Tận dụng cấu trúc phụ để giao dịch ngắn hạn trong các nhịp hồi, hoặc dựa trên cấu trúc phụ để xác định cấu trúc có đảo chiều hay không.

Khi hiểu rõ mối quan hệ giữa Swing Structure và Sub Structure, trader sẽ có thêm nhiều góc nhìn, không chỉ bó hẹp ở một chiều, từ đó gia tăng cơ hội và tối ưu lợi nhuận.

Dù di chuyển thế nào Market cũng sẽ tuân thủ theo logic về cấu trúc, do đó tư duy về cấu trúc giá giúp chúng ta bình tĩnh, đánh giá 1 cách khách quan về thị trường và chờ đợi những cơ hội tốt. Không có gì tăng mãi và cũng không có gì giảm mãi!

Ví dụ thực tế về Swing Structure và Sub Structure#

Hình: Ví dụ thực tế về Swing Structure và Sub Structure

3. Đỉnh / đáy công nhận và Xác nhận cấu trúc với Nến đóng#

Đỉnh / Đáy công nhận là những mức giá mà thị trường xác nhận là điểm xoay quan trọng (pivot) trong cấu trúc. Chúng không phải là mọi đỉnh / đáy nhỏ trên biểu đồ, mà là các điểm đã được kiểm chứng bởi hành động giá sau đó, thể hiện rõ ràng sức mạnh của phe mua hoặc phe bán.

• Một đỉnh công nhận là đỉnh mà giá sau đó giảm mạnh tạo ra đáy thấp hơn, xác nhận rằng đó là đỉnh của một cấu trúc tăng.

• Một đáy công nhận là đáy mà giá sau đó bật lên mạnh tạo ra đỉnh cao hơn, xác nhận đó là đáy của một cấu trúc giảm.

Tại sao gọi là “công nhận”?

Vì đỉnh/đáy đó chỉ thực sự có giá trị sau khi thị trường xác nhận qua hành động phá cấu trúc – BoS.

Nó không phải là dự đoán — mà là một điểm đã được “xác thực”.

Xác nhận cấu trúc#

• Trong phân tích cấu trúc, nến đóng (Candle Close) là yếu tố quan trọng để xác nhận việc phá vỡ một đỉnh hoặc đáy.

• Nếu giá chỉ phá qua đỉnh/đáy bằng râu nến rồi quay lại → có thể đó là fail break hoặc liquidity grab.

• Trong phần lớn các tình huống, chỉ khi nến đóng trọn vẹn trên đỉnh hoặc dưới đáy quan trọng, ta mới coi là break of structure (BOS) thật sự.

💡 Lưu ý: Một đỉnh đáy công nhận nếu có kèm theo Quét thanh khoản (Liquidity Sweep) thì là một đỉnh đáy mạnh.

Ví dụ về Map cấu trúc#

Hình: Xác định đáy công nhận

Hình: Map cấu trúc - Ví dụ 1

Hình: Map cấu trúc - Ví dụ 2

Hình: Map cấu trúc đánh Reversal

4. Sử dụng Momentum với cấu trúc#

Cấu trúc thị trường cung cấp cho chúng ta biết khung xương chính (giá đang tạo đỉnh – đáy ra sao, cấu trúc chính là gì, …). Nhưng chỉ nhìn cấu trúc thôi thì chưa đủ, bởi vì nhiều khi thị trường phá vỡ cấu trúc (break of structure) nhưng lại không đi tiếp. Đây là lúc cần đến momentum.

Momentum là gì?#

• Momentum thể hiện tốc độ và sức mạnh của giá khi di chuyển.

• Nó được thể hiện qua:

  • Độ dài của nến (candle body vs wick).

  • Số lượng nến liên tiếp đi theo một hướng.

  • Volume (nếu có dữ liệu) - Yếu tố này sẽ ít sử dụng bởi volume biểu thị trên chart không phải tất cả volume.

  • Độ dốc của sóng.

Tại sao phải kết hợp Momentum với Structure?#

• Một structure break kèm momentum mạnh thường là break thật.

• Một structure break nhưng momentum yếu dễ trở thành trap.

• Momentum giúp ta phân loại: GOOD break vs BAD break.

Ứng dụng#

• Nếu BOS xảy ra kèm momentum mạnh → ưu tiên giao dịch thuận cấu trúc.

• Nếu BOS yếu, nhiều râu chúng ta cần

  • Chờ đợi break hẳn.

  • Hoặc chờ có sự xác nhận cấu trúc ở trong các khung thời gian nhỏ.

  • Hoặc setup đánh đảo chiều (Reversal).

• Kết hợp với multi-timeframe: Dùng khung thời gian lớn để xác định cấu trúc chính lớn và vùng chứa momentum mạnh, sau đó dự đoán diễn biến cấu trúc của cấu trúc phụ về vùng này để chọn điểm entry.

Hình: Ứng dụng momentum với Gold

Hình: Ứng dụng momentum với VNI